DE KUNSTENAAR EN ZIJN WERK

Arnout van der Heijden maakt hoofdzakelijk monotypes waarin de mens en zijn omgeving centraal staan.
Het werk onderscheidt zich door een rauw, expressief en sensueel karakter.
Daarnaast maakt hij, en plein air, aquarellen van diverse landelijke gebieden in Nederland.

 

MONOTYPES

Bij een monotype schildert van der Heijden de scene op een aluminiumplaat die hij vervolgens afdrukt op papier. Van elk werk bestaat één (mono) identieke afdruk. De techniek van de monotype leent zich uitstekend voor een experimentele en explosieve manier van werken. De afdruk van de verf op het papier is slechts voor een deel te controleren. Er ontstaan onverwachte vormen, texturen en grijswaardes.

TERROIR

TERROIR is het kunstproject van Arnout van der Heijden, gestart in het voorjaar van 2021. In TERROIR onderzoekt hij of en op welke manier kunst een bijdrage kan leveren aan een directe relatie en beter begrip tussen boeren en burgers. En daarmee aan een andere visie op voedsel.

Het woord ‘terroir’ verwijst naar de specifieke eigenschappen van grond of bodem (geologie) en andere lokale factoren – denk aan klimaat, topografie, productiemethode, traditie – in relatie tot gewassen die geteeld worden. Het woord komt uit de Franse wijnbouw en is afgeleid van het woord ‘terre’ (aarde). De term wordt ook gebruikt om agrarische producten met een regionale of ambachtelijke uitstraling te promoten.

Boeren en burgers
Waarom blokkeren boze boeren met hun tractoren onze snelwegen? Hoe kan het dat Nederland met 0,04 procent van alle beschikbare landbouwgrond de tweede exporteur van agrarische producten ter wereld is? Zijn de afname van biodiversiteit en de hoge stikstofuitstoot de negatieve gevolgen van onze hoogproductieve landbouw? Met welke dilemma’s worstelen boeren? Hoe kunnen ze enerzijds een economisch gezond bedrijf behouden en anderzijds de verantwoording nemen voor hun land (de bodem) de natuur (de biodiversiteit en dierenwelzijn) en het klimaat (opwarming en stikstofuitstoot)? Kunnen we in Nederland nog jaren vooruit met deze vorm van landbouw? Of moeten we omschakelen naar een ander systeem gericht op voldoende, gezond en betaalbaar voedsel en een eerlijk inkomen voor boeren? Welke rol kunnen supermarkten en overheid in deze transitie spelen? En wat is de rol van de burger, de consument, de stadsmens?

Van der Heijden vraagt zich af: ‘Waarom kost het mij zoveel moeite om mijn eet- en koopgedrag in de supermarkt te veranderen, verantwoordelijkheid te nemen en keuzes te maken die gezonder zijn voor mens, dier en aarde? Wat weet ik eigenlijk weinig van het boerenbedrijf, de akkers en de gewassen, de manier waarop ons voedsel vandaag de dag wordt geproduceerd.’

TERROIR is de plek waar Van der Heijden over deze vragen kan nadenken en beelden kan maken. Nadenken over een verandering van perspectief, gebaseerd op waarneming, meer kennis en een directe relatie tussen boer en burger. Kan dat ertoe bijdragen dat burgers andere keuzes gaan maken in de supermarkt? En dat de boeren, met behoud van bodemvruchtbaarheid en biodiversiteit, gezonder voedsel gaan produceren? Hoe kunnen boer en burger samenwerken, meer begrip voor elkaar krijgen, in plaats van dat ze in de media tegen elkaar uitgespeeld worden? En ook: welke rol kan kunst spelen in zo’n perspectiefwisseling?

De bodem is de basis
In 2021 volgt Van der Heijden een viertal gewassen (tarwe, kool, wortels en erwten) van Stadsboerderij Vliervelden in de Flevopolder. Met 40 ha maakt deze boerderij deel uit van het veel grotere biologisch-dynamische bedrijf Stadsboerderij Almere, met in totaal 200 hectare akkerbouw en 200 koeien. Tineke van den Berg runt dit bedrijf al 35 jaar samen met haar partner Tom Saat.

Van der Heijden kuiert met boerin Tineke over de 40 hectare grond van de Stadsboerderij, terwijl zij met liefde vertelt over de gewassen die ze verbouwen. Over de rijke bodem – jonge en dus kalkrijke zeeklei – en het belang van goede koeienstront voor behoud van bodemvruchtbaarheid. Ze attendeert hem op de vogels die buitelen boven het graan.

TERROIR start met het volgen een viertal gewassen (tarwe, kool, wortels en erwten), van kleine, kwetsbare tot rijpe, oogstbare planten. Bij elk bezoek wroet hij plantjes los, liefst met zoveel mogelijk wortels eraan. Samen met emmers klei en mest sleept hij ze naar zijn atelier in Utrecht.

In het atelier werkt hij als altijd: experimenteel, expressief en zonder al te veel plan. Hij tekent, schildert en maakt monotypes van de planten en de akkers. Hij experimenteert met mest en klei op verschillende dragers.

Door exposities zowel in de stad als op de akkers beoogt TERROIR het boerenland en de gewassen naar de stad te brengen en de burger naar de boerderij, om zo een nieuwe verbinding te maken.

PARAMOS DE LA PANDEMIA

In het voorjaar van 2020, tijdens de uitbraak van Corona en de ‘intelligente’ lockdown maakte van der Heijden een serie monotypes met de titel ‘PARAMOS DE LA PANDEMIA’. Un paramo is het Spaanse woord voor een leeg gebied/landschap.
Het was een heftige, onzekere tijd waarin het normale leven voor een groot deel tot stilstand kwam. De monoprints, in enkel zwarte inkt, geven de suggestie van ruige landschappen waarin we weinig houvast vinden.

 

HOLLANDS GEBIED

In 2019 is van der Heijden gestart met HOLLANDS GEBIED, een serie delicate aquarellen van bijna lege en abstracte landschappen in houten doosjes. Hij laat zoveel mogelijk referenties aan de zichtbare werkelijkheid weg: geen koeien, mensen, huizen, alleen een suggestie van een horizon is nodig om het landschap diepte te geven. Op deze manier schept hij een ruimte waarin hij zijn beleving van het Hollandse landschap eenvoudig en zuiver kan uitdrukken. De aquarellen zitten in een houten doosje met een schuifklep, een schroefje en de doorlopende horizonlijn. Zo wordt de toeschouwer uitgenodigd de aquarellen van heel dichtbij te bekijken en alle kleine nuances in transparantie en kleur te ervaren.

TEKENINGEN

De serie tekeningen DAYTRIP TO THE ANTROPOCENE PARADISE uit 2018 heeft ‘de moderne mens’ als onderwerp.

Het Antropoceen is het tijdperk waarin de mens bepalend is voor de toekomst van de wereld.
Enerzijds is de welvaart ongekend en ligt het paradijs binnen handbereik, anderzijds reageert de mens
met angst en ongemak op de grote veranderingen in de wereld. In deze serie tekeningen zijn mensen afgebeeld
die zoeken naar richting. Het is onduidelijk waar ze zijn en welke kant ze op kunnen gaan.
Om dit ‘zoeken naar richting’ zo zuiver en sober mogelijk uit te drukken maakt hij gebruik van een combinatie
van twee technieken waarin het toeval en het onvoorziene een grote rol spelen: monoprint en houtskool.

‘Als ik begin aan een tekening heb ik geen vastomlijnd idee van de uiteindelijke voorstelling.
Ik start met een schrale monoprint die de suggestie van een ruimte, een landschap, geeft.
Wat vervolgens ‘als bij toeval’ ontstaat is de inspiratie voor de houtskooltekening.
Ik zet aan, gum en veeg weg, reageer op wat er ontstaat en kerf steeds dieper, met vastere
lijnen in het papier.’Al dansend over het papier vormen zich personages die opduiken en
tegelijkertijd samenvallen met hun omgeving.’

ÁREAS • ZONAS

In deze serie monotypes in kleur uit 2017 laat van der Heijden verwijzingen naar een concrete realiteit los.

Er ontstaat een abstracte ruimte, een zone, waarin we vrij kunnen dwalen en associëren.

En estas fronteras difusas, pero atrayentes,
donde las áreas empiezan a ser zonas de nadie,
un territorio lleno de espacios recónditos e incognitos,
tierras por descubrir de la mano de tus pinturas.

J. Vila-Guerau de Arellano